Maar SM bestaat niet alleen uit straf: bij straf hoort onverbrekelijk beloning. En ook dat kan heel goed in de sfeer van dominantie, onderwerping of pijn. Want wie heeft geen fantasieen die hij of zij nooit zou durven realiseren ? In zo'n geval kan de dominante partner de rol van katalysator spelen door een eigen bedenksel - of de dromen van zijn of haar geliefde - via dwang waar te maken. Of andersom: de onderdanige kan de dominant(e) smeken om een fantasie tot werkelijkheid te brengen.

We zeiden al dat pijn een onderdeel kan vormen van het SM-spel. Maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn. Vaak wordt daarom onderscheid gemaakt tussen 'harde SM' en 'zachte SM'. Van 'harde SM' wordt meestal gesproken, wanneer de dominant de onderdanige pijn doet. Dat kan door middel van slaan (met de vlakke hand, een zweep of andere attributen) maar ook bijvoorbeeld door klemmen of knijpers, met heet kaarsvet, met naalden of op talloze andere manieren. Van 'zachte SM' wordt gesproken, wanneer het spel geen pijn omvat. Bondage is daarvan misschien het meest bekende voorbeeld.

Fetisjisme -het opgewonden raken van lak, leer, rubber of ander materiaal- is een ander bekend onderdeel van veel SM-spelen. Ook onderwerping, vernedering en psychologische dwang komen in een SM-spel vaak aan bod. Maar er zijn meer mogelijkheden met zachte SM. Wat dacht je bijvoorbeeld van travestie, 'uitlenen' of ontzegging. Hoewel de basis van het spel, een erotisch spel met een dominante en een onderdanige rol, steeds dezelfde is, kan de manier waarop het gespeeld wordt sterk verschillen.

Het al dan niet gebruiken van pijn noemden we al, maar daarnaast zijn nog talloze variaties mogelijk door er allerlei andere erotische zaken bij te betrekken. Enkele voorbeelden daarvan zijn: bondage (vastbinden), dressuur (aanleren van gedrag of vaardigheden, waarbij de onderdanige vaak een 'dierenrol' speelt), exhibitionisme (waarbij de onderdanige aan anderen wordt getoond, in besloten kring of in het openbaar), 'gedwongen' prostitutie, nursing (doktertje spelen) en infantilisme (babyspel), spanking en flagellatie (slaan met de vlakke hand, een liniaal o.i.d. resp. met de zweep) en natuurlijk alle 'normale' seksuele activiteiten. Ook lichamelijke versiering zoals piercing, brandmerken en scarificatie (sierlittekens aanbrengen) kan in de SM-sfeer aan bod komen, maar vormt in de regel geen onderdeel van het spel als zodanig. De functie is hier meer sfeerbepalend, net als bij kleding, make-up etc.

Het show-element speelt in SM vaak een belangrijke rol. Veel SM-liefhebbers maken bij het spel graag gebruik van allerlei attributen. Zwepen en ander strafmateriaal liggen daarbij voor de hand, net als boeien, touwen en kettingen. Maar ook dildo's, medische instrumenten, tuigjes en andere onthullende kleding kunnen bij het spel worden gebruikt. Ook kun je bij het spel gebruik maken van allerlei huis-, tuin- en keukenvoorwerpen. De vliegemepper en de matteklopper liggen voor de hand, maar wat dacht je van een pinpongbatje of een houten spaan ? Andere 'leuke' spelmaterialen zijn: een plumeau, wasknijpers, kroonkurken (om op te zitten of te lopen), flosdraad (houd wel een schaartje bij de hand), stropdassen of nylon kousen of bamboe plantestokken. Je kunt er zelf vast nog wel meer bedenken.

Je hoeft niet alles te gebruiken: ook bij de attributen speelt het showelement een rol. De vormgeving is vaak even belangrijk als de werkzaamheid. Niet iedereen houdt van attributen bij het spel. Vaak kan een 'psychologisch machtsspel', waarbij het meer aankomt op psychologisch overwicht dan op fysieke kracht, heel bevredigend zijn.

Ben je gek als je 'aan SM doet' of over pijn of vernedering fantaseert? Je zou het haast denken, want in de samenleving heerst nog altijd een groot taboe op SM. Toch blijkt ongeveer 1 op de 10 mensen regelmatig over SM te fantaseren, dus zo vreemd is het kennelijk toch niet. Gelukkig is de maatschappelijke acceptatie van SM in de afgelopen jaren belangrijk toegenomen. Voor veel onderdanigen is het pijngevoel niet alleen erotisch opwindend, maar ook een manier om zich helemaal aan hun partner te geven. En veel dominanten voelen voor hun slaaf of slavin niet alleen passie en lust, maar hebben bovendien een soort 'vader'- of 'moeder'-gevoel.

Liefde is een zaak van geven en nemen. In weinig relaties is dat zo sterk het geval als in een SM-relatie. En daarmee behoort SM wellicht tot de meest romantische spelvormen. SM is een seksuele of erotische voorkeur en komt - zoals je elders al kon lezen - vaker voor dan in de regel wordt aangenomen.

Maar hoe die gevoelens dan wel ontstaan, daarover is maar weinig bekend. Of de erfelijkheid een rol speelt, dan wel de opvoeding, is een kwestie die de wetenschap nog niet heeft kunnen oplossen en waar de meningen over verdeeld zijn. Het komt vaak voor dat mensen 'opeens' hun SM-aanleg ontdekken, door een openhartig gesprek of door een onverwachte gebeurtenis. Vaak, maar niet altijd, blijkt dan, dat ze altijd al 'iets met SM gehad hebben' -ze hebben bijvoorbeeld geregeld 'enge dromen', of ze blijken van horrorfilms of spookverhalen te houden.

Maar er zijn ook mensen die van jongs af aan al onderdanig of dominant zijn ingesteld. Door kinderspelletjes als 'vadertje en moedertje' of 'doktertje spelen', maar vooral 'cowboy en Indiaantje' (met lasso's, touwen en martelpalen) kunnen SM-neigingen al heel vroeg aan de dag treden. Of de natuurkunde-docent heeft je, toen je veertien was, rooie billen bezorgd omdat je het huiswerk niet had afgemaakt - en eigenlijk was dat een lekker gevoel ondanks dat je hevig protesteerde. Of zoiets.

Vaak wordt gevraagd of de dominant in een SM-relatie nog wel respect voor zijn of haar partner heeft. Want hoe is het mogelijk dat je iemand, waarvan je wordt geacht te houden, pijn kunt doen? Maar zo simpel ligt het meestal niet. Een SM-relatie is vaak heel intens en gecompliceerd. De een stelt zich beschikbaar aan de ander en de ander laat zich door straf of beloning (want ook beloning, vaak in de vorm van seksuele bevrediging, speelt in het SM-spel een grote rol) zijn of haar goed- of afkeuring blijken. Vaak is een SM-relatie opgebouwd uit meerdere 'schillen' of lagen: erotische gevoelens, behoefte aan geborgenheid of zorgzaamheid, diensten verlenen of aanvaarden, uitdaging en krachtmeting - het SM-spel vormt een kader, waarin al deze aspecten van een relatie aan bod kunnen komen.

In een SM-relatie liggen de rollen overigens niet per se vast. Soms spelen de partners in het spel beurtelings een onderdanige en een dominante rol, maar ze zijn buiten het spel om gelijkwaardig binnen de relatie. Zeker als je elkaar al lange tijd kent, kan de ontdekking dat je partner of jij zelf een geheime kant aan je persoonlijkheid blijkt te hebben, hard aankomen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel mensen die hun SM-geaardheid ontdekken of ervoor uit willen komen, grote moeite hebben om het aan hun partner te vertellen - nog afgezien van het schaamtegevoel, dat sommigen moeten overwinnen.

Toch zijn er wel manieren om het onderwerp in je relatie ter sprake te brengen. Dat kan in een goed gesprek, rechtstreeks, of bijvoorbeeld door eens samen een seksshop binnen te lopen, een avondje te gaan stappen in een rosse buurt en te praten over wat je ziet, of aan de hand van een SM-film, - brochure of - blad. Het is heel goed mogelijk dat je partner eveneens bepaalde gevoelens ten aanzien van SM blijkt te koesteren (en het ook niet durfde te vertellen). Is dat niet het geval, dan zou je kunnen afspreken, dat je naast je normale relatie een SM-partner zoekt, eventueel zonder seksueel contact.

Meer dan bij de meeste andere erotische spelvormen speelt veiligheid bij SM een grote rol. Immers, de onderdanige partner bevindt zich vaak in een hulpeloze of weerloze positie. Als je je partner vastbindt, moet je je dan ook terdege bewust zijn van de risico's - van te strakke touwen tot de vluchtmogelijkheid bij brand (hoe gering dat risico misschien ook is). Je mag een vastgebonden partner dan ook nooit alleen laten en als hij of zij gekneveld is en dus niet kan roepen, zelfs niet uit het oog verliezen.

Een andere gouden regel is: ga niet door de huid, tenzij te weet wat je doet. Een SM-spel met naalden kan bijzonder opwindend zijn, maar verkeerd gebruikt kunnen naalden ernstige verzweringen en infecties veroorzaken. Ook hitte (kaarsvet), bloedende striemen (bijvoorbeeld van een Spaans rietje) en extreme spelvormen met messen, wurgseks etc. kunnen nare gevolgen hebben. Heb je meerdere spelpartners, dan mag je natuurlijk ook het risico van seksueel overdraagbare ziekten (in het bijzonder AIDS) niet uit het oog verliezen.